Yapay üriner sfinkter nedir?
Yapay üriner sfinkter, vücut içine yerleştirilen ve idrar kanalını kapalı tutmaya yardımcı olan bir cihazdır. Genellikle üç parçadan oluşur: idrar kanalının etrafını saran şişirilebilir bir manşet, karın bölgesine yerleştirilen küçük bir sıvı haznesi ve skrotumun içine yerleştirilen bir pompa.
Manşet normalde dolu kalarak idrar kanalını kapatır. Kişi idrar yapmak istediğinde pompaya basar, sıvı geçici olarak hazneye geçer ve kanal açılır. Bir süre sonra manşet kendiliğinden yeniden dolar. Cihazla ilgili ayrıntılar için yapay üriner sfinkter sayfamıza bakabilirsiniz.
Kimler için düşünülür?
Yapay üriner sfinkter en sık, prostat kanseri ameliyatı ya da radyoterapi sonrası sfinkter mekanizması zayıflamış ve orta–ağır düzeyde stres tipi idrar kaçırması devam eden erkeklerde gündeme gelir. Kararı her zaman üroloji uzmanı, kişinin genel sağlık durumunu ve beklentilerini birlikte değerlendirerek verir.
- Kaçırma uzun süredir devam ediyor ve belirgin bir iyileşme göstermiyorsa
- Pelvik taban egzersizleri ve diğer konservatif yöntemler yeterli olmadıysa
- Günlük ped kullanımı fazla ve yaşam kalitesi belirgin şekilde etkileniyorsa
- Kişi pompayı kullanabilecek el becerisine ve kavrayışa sahipse
Daha hafif düzeyde kaçırması olan bazı erkekler için ise erkek sling ameliyatı seçeneği konuşulabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu kişiye göre değişir.
Kararda kişinin kendi tercihi de önemli bir yer tutar. Bazı erkekler günlük hayatlarını belirgin şekilde etkileyen kaçırma için cerrahiyi daha erken düşünmek isterken, bazıları konservatif yöntemlerle devam etmeyi tercih eder. Doktorunuzla beklentilerinizi açıkça konuşmak, size en uygun yolu bulmanın en önemli adımıdır.
Ne zaman gündeme gelir?
Prostat ameliyatı sonrası idrar kontrolü birçok hastada haftalar ve aylar içinde giderek iyileşir; bazı kaynaklarda bir yıla kadar süren iyileşmeden söz edilir. Bu nedenle doktorlar genellikle cerrahi bir karar vermeden önce bir süre beklemeyi ve konservatif yöntemleri denemeyi tercih eder.
Bu bekleme döneminde iyileşmenin seyrini izlemek önemlidir. Kaçırmanın ne zaman kalıcı kabul edilebileceğini merak ediyorsanız prostat ameliyatı sonrası idrar kaçırma ne kadar sürer sayfamız ve prostat kanseri ameliyatı sonrası idrar kontrolü yazımız size yol gösterebilir.
Karar verirken nelere bakılır?
Her ameliyat gibi yapay üriner sfinkterin de olası riskleri vardır: enfeksiyon, cihazın mekanik sorunları, manşet bölgesinde doku hasarı ya da zaman içinde revizyon ihtiyacı bunlardan bazılarıdır. Bu yüzden karar, beklentilerin ve risklerin açıkça konuşulduğu bir görüşmenin ardından verilmelidir.
Ameliyattan sonra cihaz genellikle hemen kullanılmaz; doku iyileşene kadar bir süre kapalı tutulur ve ardından doktor kontrolünde aktive edilir. Pompanın nasıl kullanılacağı bu aşamada ayrıntılı olarak öğretilir. Yani yapay üriner sfinkter tek bir ameliyatla bitmeyen, takip ve uyum gerektiren bir süreçtir.
Yapay sfinkteri olan kişilerin, ileride idrar yoluna sonda takılması ya da endoskopik bir işlem gerekmesi durumunda bunu sağlık ekibine mutlaka bildirmesi gerekir. Bu tür pratik konuları ameliyat öncesi görüşmede sormaktan çekinmeyin.
Daha önce radyoterapi almış olmak, idrar kanalında darlık bulunması ya da genel sağlık durumu da planlamayı etkileyebilir. Erkeklerde idrar kaçırmanın farklı nedenlerini ve yaklaşımlarını erkeklerde stres tipi idrar kaçırma yazımızda ele aldık.
Bekleme döneminde günlük hayat
İyileşmenin izlendiği ya da tedavi kararının verildiği aylarda günlük hayatı rahatlatmak önemlidir. Pedler en yaygın seçenektir. Hafif–orta düzeyde kaçırması olan bazı erkekler ise cerrahi olmayan, harici bir penil klemp ile gün içinde kendini daha özgür hisseder.
Burada açık olmak isteriz: Penil klemp, yapay üriner sfinkter ya da sling ameliyatının alternatifi değildir; amaçları ve kullanım alanları farklıdır. Örneğin Almanya'da üretilen Prosecca Penil Klemp, uygun kişilerde günlük yönetimi kolaylaştırabilecek bir yardımcı üründür ve tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez.